Mehmet Ali Alkan taksiciyi tacir yaptı

YILLARIN TAKSİCİLERİ TACİR DAMGASI YEDİ

Antalya Şoförler ve Otomobilciler Odası'nın Uber BV ve Uber Turkey ile imzalanan anlaşması, taksici esnafı arasında büyük tartışma yarattı. Oda Başkanı Mehmet Ali Alkan yönetiminde hayata geçirilen sistem, İstanbul merkezli Quatro firmasının devreye girmesiyle esnaf için ağır yükümlülükler getirdi. Taksiciler, cihaz montajı ve reklam sözleşmeleri nedeniyle mali ve operasyonel kısıtlamalarla karşı karşıya kaldı. Turkey Yazılım ve Teknoloji Hizmetleri Ltd. arasında daha önce imzalanan “Mobil Taksi Çağırma Uygulaması ve Tek Merkezden Taksi Yönetimi ve Araç Takip Çatı Sistemi” protokolünde, taksi esnafının “tacir” olarak tanımlandığı görülüyor.

“VERGİ BOMBASI” ESNAFIN KUCAĞINDA MI?

Antalya’da taksi esnafını yakından ilgilendiren Yandex-Go ve UBER protokolüne ilişkin sözleşme detayları, 10 Ocak Pazartesi günü yapılacak Antalya Şoförler ve Otomobilciler Odası seçimleri öncesinde yeniden gündeme geldi. Taksi esnafını yakından ilgilendiren UBER protokolüne ilişkin sözleşme detaylarında yer alan "basiretli tacir" tanımının, taksicilerin hukuki statüsü, vergisel yükümlülükleri ve mesleki konumu açısından ne tür sonuçlar doğurabileceği tartışma konusu oldu. Sözleşme kapsamında, taksicilerin günde en az 10 saat UBER mobil uygulamasını açık tutması, çağrıların belirli oranda kabul edilmesi ve kamera ile araç takip sistemlerine ilişkin risk ve sorumluluğun taksi sahibine ait olması hüküm altına alındı. Ayrıca sözleşmede, veri işleme ve paylaşımına ilişkin maddelere yer verildiği, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde çeşitli yaptırımlar öngörüldüğü kaydedildi.

REKLAM SÖZLEŞMESİ DETAYI ORTAYA ÇIKTI

Sistemin Antalya’da işletilmesi için yurt dışı merkezli UBER’in, İstanbul merkezli Quatro Yazılım ve Teknoloji AŞ ile çalıştığı öğrenildi. Antalya’da şube açan Quatro’nun sahada birebir taksicilerle temas kurduğu, UBER ile bağlantılı ek sözleşmeler imzalattığı iddiaları gündeme geldi. Taksici esnafının tepkisine neden olan asıl unsurun, Quatro tarafından imzalatıldığı öne sürülen “Reklam Hizmetleri Sözleşmesi” olduğu belirtildi. İddialara göre bu sözleşme, kamera ve takip sistemlerinin kurulması karşılığında zorunlu tutuldu. Sözleşme kapsamında araçlara kamera, kayıt ve takip sistemleri takılması taahhüt edilirken, bunun karşılığında taksicilerin UBER sistemini kullanması şart koşuldu.

BELEDİYE ÜCRETSİZ DEDİ QUATRO “PARALI” YAPTI

Daha önce Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin araç takip ve güvenlik sistemlerini ücretsiz olarak taksicilere sağlayacağı yönündeki açıklamasına rağmen, Quatro firması benzer cihazları "ücretsiz" montaj vaadiyle sundu. Ancak bu taahhüt, taksicilerin Uber uygulamasını zorunlu kullanmasını ve reklam haklarını devretmesini gerektirdi. Esnaf, Büyükşehir Belediyesi'nin ücretsiz hizmetinin devre dışı bırakıldığını belirterek, Quatro'nun araya girmesiyle ek maliyetlere maruz kaldığını vurguladı.

İMZALANAN SÖZLEŞMEYİ REDDETME LÜKSÜN YOK 

Ortaya çıkan sözleşmede Quatro firması, reklam alanlarına ilişkin düzenlemelerde taksilerin yalnızca dış yüzeyini değil, araç içi dahil tüm reklam alanlarını kullanma hakkını elde etti. Sözleşmeyi imzalayan taksiciler, beş yıl boyunca dış reklam gelirleriyle ilgili herhangi bir hak talep edemeyecek. Araç üzerindeki reklamların zarar görmesi halinde ise sorumluluk tamamen taksiciye ait olacak. Olası bir kazada ya da hasarda da, reklam görsellerinin yenilenmesi için masrafın taksici tarafından karşılanacağı, yenilemenin ise firmanın yönlendirdiği esnaf aracılığıyla yapılacağı öğrenildi. 

YANGIN, HIRSIZLIK, KAZA… SORUMLULUK TAKSİCİDE

Araçlara takılan kamera ve takip sistemleriyle ilgili tüm risklerin de taksi sahibine yüklendiği belirtiliyor. Hırsızlık, tahribat, yangın, doğal afet ya da trafik kazası gibi durumlarda oluşabilecek zararların sorumluluğunun tamamen taksiciye ait olduğu, firmanın herhangi bir yükümlülük üstlenmediği ifade ediliyor.

GÜNDE 10 SAAT UBER ZORUNLULUĞU 

Sözleşmenin çalışma düzenine ilişkin hükümleri, esnafın en sert tepki gösterdiği başlıklar arasında yer alıyor. Sözleşmenin 4.9. maddesine göre taksiciler, her gün en az 10 saat Uber uygulamasını açık tutmak zorunda kalacak. Bu süre içinde gelen çağrıların büyük bölümünün kabul edilmesi zorunlu hale getirilecek. Skandal düzenlemenin, taksicilerin günlük çalışma planını fiilen UBER üzerinden şekillendirdiği, esnafın serbest çalışma hakkını sınırladığı ve komisyon yükünü artırdığı belirtildi.

ESNAFIN ARACI ARTIK UBER'İN OYUNCAĞI!

Quatro, taksilere bir adet araç içi kamera, hafıza kartı, Android tabanlı takip modülü, iki IP kamera, şoför ve yolcu panik butonları ile gerekli malzemeleri monte etmeyi üstlendi. Karşılığında ise Uber sistemi zorunlu hale getirildi. Sözleşme kapsamında taksiciler, araçlarını Uber'in mobil taksi çağırma uygulamasına entegre etmek zorunda kaldı. Taksicilerin, sözleşme süresi boyunca veri işleme ve paylaşım izinlerini firmaya vermek zorunda bırakıldığı, bu verilerin kapsamının ise net biçimde tanımlanmadığı ileri sürülüyor. İhlal durumunda ise 7.1. madde devreye girecek ve yükümlülüklerin yerine getirilmediği gerekçesiyle taksicilerden 50 bin liraya kadar cihaz bedeli talep edilecek.

BU NEYİN GİZLİLİĞİ?

Protokolün 2.5. maddesinde, anlaşmanın kamuoyu ile paylaşılmaması, herhangi bir açıklama yapılmaması ve bilgilerin üçüncü kişilerle aktarılmaması açıkça hükme bağlandı. Söz konusu gizlilik yükümlülüğünün yalnızca tarafları değil, oda çalışanlarını da kapsadığı belirtilirken, kamusal niteliği bulunan bir meslek kuruluşunun bu denli katı bir gizlilik maddesini neden kabul ettiği merak ediliyor. Ortaya çıkan belgelerle birlikte, Antalya’daki taksi sisteminin hangi yetkilerle, kimler adına ve ne ölçüde uluslararası platformlara açıldığı kafaları karıştırırken, Mehmet Ali Alkan’ın kamuoyuna verdiği beyanlar ile imza altına alınan belgeler arasındaki açık çelişkiyi gözler önüne serdi.

7 GÜN 24 SAAT VERİ AKIŞI 

Anlaşma kapsamında Yandex Go, sisteme dahil olan taksicilerin kontrol ve takibini sağlamak amacıyla, Antalya Şoförler ve Otomobilciler Odası bünyesinde kurulacak bir server üzerinden kesintisiz veri akışı sağlayacak. Bu sistem üzerinden ad ve soyad, T.C. kimlik bilgileri, telefon numarası, plaka, görev yapılan ilçe ve durak bilgileri anlık olarak bilgi ekranlarına yönlendirilecek. Veri akışının 7 gün 24 saat esasına göre planlanmış olmasıyla birlikte oda, kayıtları denetim altında tutmakla kalmayacak; şoförlerin trafik cezaları, adli durumları ve Türk Ceza Kanunu’ndaki katalog suçlar kapsamına giren olayları YANDEX GO’ya bildirmekle yükümlü olacak.