Prof. Dr. Behzat Özkan: Ekran ve uyku düzeni çocukların hormon dengesini bozuyor

Antalya İl Sağlık Müdürü Prof. Dr. Behzat Özkan, çocuklarda artan obezite, uyku bozukluğu ve erken ergenlik sorunlarının temelinde ekran kullanımı, düzensiz uyku ve değişen beslenme alışkanlıklarının yer aldığını belirterek aileleri uyardı.

Prof. Dr. Özkan, son yıllarda çocuk endokrin polikliniklerine başvurularda benzer şikâyetlerin öne çıktığını ifade ederek, “İştahın kontrol edilememesi, gece uyuyamama, sabah yorgun uyanma ve kilo artışı gibi sorunlar birbirinden bağımsız değil. Bunların tamamı hormon sistemiyle doğrudan ilişkili” dedi.

“MAVİ IŞIK MELATONİN SALGISINI BASKILIYOR”

Ekran kullanımının çocukların biyolojik ritmini bozduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özkan, özellikle akşam saatlerinde maruz kalınan mavi ışığın melatonin salgısını baskıladığını belirtti. Melatoninin yalnızca uyku hormonu olmadığını kaydeden Özkan, “Melatonin, büyüme hormonu salınımı ve metabolizma üzerinde de etkilidir. Gece yeterince salgılanmayan melatonin, büyüme hormonunun da azalmasına yol açar. Bu durumda çocuk uyusa bile vücut yeterince dinlenemez” ifadelerini kullandı.

“UYKU BOZULUNCA İŞTAH HORMONLARI DEĞİŞİYOR”

Uyku düzensizliğinin iştah hormonlarını da etkilediğine dikkat çeken Prof. Dr. Özkan, leptin hormonunun azalırken, ghrelin hormonunun arttığını belirterek, “Bu durum tokluk hissinin azalmasına, açlık hissinin artmasına neden olur. Çocuklar sabah yemek istemezken, akşam saatlerinde kontrolsüz atıştırmalara yönelebilir. Bu tablo çoğu zaman davranış sorunu olarak algılansa da temelinde hormonal bir mekanizma vardır” dedi.

“BESLENME ARTIK FİZYOLOJİK DEĞİL, UYARANA BAĞLI”

Beslenme alışkanlıklarının da hormon dengesinde önemli rol oynadığını ifade eden Özkan, çocukların artık açlık hissiyle değil, ekranlar ve reklamlar gibi uyarılarla yemek yediğini söyledi. Ekran karşısında tüketilen gıdaların doygunluk hissini geciktirdiğini belirten Özkan, “Ne yendiği kadar, nasıl ve ne zaman yenildiği de hormon sistemi açısından belirleyicidir” diye konuştu.

“ERKEN ERGENLİK RİSKİ ARTIYOR”

Artan yağ dokusu ve hormonal dengesizliklerin erken ergenlik riskini de artırdığına dikkat çeken Prof. Dr. Özkan, “Erken ergenlik yalnızca fiziksel bir süreç değildir. Psikososyal sorunlara ve uzun vadede metabolik hastalıklara zemin hazırlayabilir” dedi.

AİLELERE ÖNERİLER

Prof. Dr. Behzat Özkan, ailelere yönelik önerilerinde ekran kullanımının özellikle uyku öncesinde sınırlandırılması gerektiğini vurgulayarak, “Uyku öncesi en az bir saat ekransız zaman oluşturulması, melatonin salgısı için çok önemlidir. Uyku saatlerinin düzenli olması ve sofraların ekransız, sakin bir ortamda kurulması çocuk sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır” ifadelerini kullandı.

Açıklamasında ebeveynlerin rol model olduğuna da dikkat çeken Özkan, çocukların söyleneni değil, yapılanı örnek aldığını belirterek, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının aile içinde birlikte uygulanması gerektiğini kaydetti.