Antalya'da su faturalarına elektrik vermişler!

Antalya Su ve Atıksu İdaresi (ASAT) Genel Müdürlüğü’nün EKAP üzerinden yapılan ihaleleri incelendiğinde, yüksek gerilim tesislerine ilişkin harcamalarda ortaya çıkan rakamlar dudak uçuklattı. 2019’a kadar 1-2 milyon TL olan işletme, bakım ve onarım giderleri 2024’te 100 milyon TL sınırına dayandı. ASAT tarafından yapılan ihalelerin kısım kısım bölünmesi, yaklaşık maliyete kilitlenen teklifler ve doğrudan temin sınırına dayanan sözleşmeler belgelerle ifşa olurken, ortaya çıkan yaklaşık 200 milyon TL’lik yükün Antalya halkına su faturasıyla yansıdığı ileri sürüldü.

16 AYLIK SÖZLEŞME 56 MİLYON TL

2024 yılında Su Üretim Tesisleri için yüksek gerilim işinin 16 aylık işletme sorumluluğu kapsamında yapılan sözleşmenin bedeli 56 milyon 234 bin 400 TL olarak kayda geçti. Aynı yıl Atıksu Birimi için yapılan sözleşmenin toplam tutarı ise 29 milyon 741 bin 600 TL oldu. 2019 öncesinde 1–2 milyon TL arasında olan işletme sorumluluğu bedelinin, 2024’te toplamda 85 milyon 976 bin TL’ye ulaştığı görüldü. Aylık enflasyon farkları eklendiğinde bu tutarın 100 milyon TL’yi aşacağı öngörüldü.

İHALELER PARÇALI, TEKLİFLER AYNI NOKTADA

EKAP kayıtları incelendiğinde, ASAT’ın birçok ihaleyi kısımlara ayırarak gerçekleştirdiği görülürken, söz konusu ihalelerde ACM Proje Tasarım şirketinin girdiği hemen her kısımda yaklaşık maliyete son derece yakın teklifler verdiği dikkat çekti. Diğer firmaların sözleşme bedelleri ile yaklaşık maliyetler arasında belirgin farklar bulunurken, ACM’nin imzaladığı sözleşmelerin yaklaşık maliyete neredeyse birebir olduğu tespit edildi.

DOĞRUDAN TEMİN SINIRINDA SÖZLEŞME

Büyükşehir belediyeleri için 2025 yılı doğrudan temin üst sınırı 800 bin 366 TL olarak belirlenmişken, ASAT’ın yaptığı bazı alımlarda sözleşme bedellerinin bu limite neredeyse birebir şekilde kilitlendiği görülüyor. Doğrudan temin alımları incelendiğinde, ACM Proje Tasarım şirketinin 30.07.2025 tarihli Trafo Hücresi malzeme ve montaj işini 800 bin TL bedelle aldığı görüldü. Tekliflerin tamamen bağımsız ve rastgele verildiği varsayımıyla, üç tekliften birinin tam 800 bin TL, diğer ikisinin ise 800 bin 1 TL ile 800 bin 366 TL aralığında oluşma ihtimali binde milyarda bir seviyesinde hesaplanıyor. Pratikte sıfıra yakın bu oran, fiyatların serbest piyasa koşullarında kendiliğinden oluşmadığı izlenimini güçlendiriyor. Doğrudan temin sınırına bu denli yakın bir sözleşme yapılması, ihalelere ilişkin soru işaretlerini artırdı. Farah Asfalt A.Ş.’nin 2025’te ASAT ile 30’dan fazla sözleşme imzaladığı; ACM Proje Tasarım, ATJ Enerji Sistemleri gibi firmaların YG işletme sorumluluğu ve bakım işlerinde süreklilik gösterdiği belirtilirken, bu durum “rekabet koşulları” bakımından soru işaretleri doğurdu. 

DURALİLER’DE SKANDAL İŞ KAZASI

26 Mart 2025 saat 09.34’te Kepez Duraliler İçme Suyu Pompa İstasyonu’nda orta gerilim enerji nakil hattında iş kazası meydana geldiği, yüklenici firma çalışanı Zeki Çelik’in akıma kapıldığı kaydedildi. Kaza tutanağında ASAT teknik personelinin sahada bulunmadığı, yetkisiz personelin yüksek riskli alanda çalıştığı yönünde değerlendirmeler yer aldı. Notlarda, kazanın yaşandığı sahadaki YG/OG ve trafo bakım-onarım yüklenicisinin ACM Proje olduğu, bu işin 16 aylık bakım-onarım kapsamında 25 milyon 800 bin TL bedelle yürütüldüğü bilgisi aktarıldı.

ODA BAĞLANTILARI VE “ÇIKAR AĞI” İDDİALARI

Antalya Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) yönetiminde yer alan bazı isimlerle ASAT yöneticileri ve yüklenici firmalar arasındaki ilişki ağlarına dikkat çekildi. ASAT Su Üretim Şube Müdürü Nihat Ozan Yolcular’ın EMO yönetiminde bulunduğu, Kaymazlar Mühendislik sahibi İbrahim Kaymaz’ın EMO’da uzun yıllar görev aldığı bilgileri aktarıldı. EMO belgelerinde Durali Çakır’ın Antalya Şubesi’nde başkan yardımcılığı yaptığına ilişkin biyografik kayıtlar yer alırken, bazı doğrudan temin sözleşmelerinin bu firmalarla yapıldığı belirtildi. 

799 BİN TL’YE TRAFO İMZASI

Çakırtek Mühendislik, Trafo Tesisi ve Montaj işi için 10 Haziran 2025 tarihinde ASAT ile 799 bin 882 TL bedelli doğrudan temin sözleşmesi imzaladı. Antalya Elektrik Mühendisleri Odası üyesi İbrahim Kaymaz ise 1 Temmuz 2025’te Alçak Gerilim ve Yüksek Gerilim montaj-demontaj işi için doğrudan temin yoluyla 159 bin TL tutarında sözleşmeye imza attı. Köşk tipi trafoların montajı için 18 Nisan 2025 tarihinde yapılan doğrudan temin sözleşmesinin bedeli ise 730 bin 100 TL olarak kaydedildi. 

“İŞLER BÖLÜNEREK LİMİT ALTINDA MI BIRAKILDI?”

Bazı işlerin doğrudan temin limitini aşmamak için kısımlara bölündüğü, aynı gün ve aynı firmayla iki ayrı sözleşme yapılarak toplam bedelin limit üstüne çıktığı örneklerle anlatılırken, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. ve 60. maddelerine atıf yapılarak, rekabet ve saydamlık ilkelerine aykırı biçimde “parasal limit altında kalma amacıyla bölme” yapılmasının disiplin ve adli yaptırımlar doğurabileceği hatırlatıldı. Aynı bölümde, “işin önce yaptırılıp sonra ihale edilmesi” iddiasının “ihaleye fesat” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği savunuluyor. 

3 Şubat 2025 tarihli çevre yönetim hizmeti alımında iki ayrı duyurunun toplamının 1 milyon 179 bin 338 TL, 4 Nisan 2025 tarihli terfi/hazne temizliği işinde toplamın 1 milyon 118 bin TL, 6 Mayıs 2025 tarihli hazne temizliği işinde 1 milyon 541 bin TL, 7 Mayıs 2025 tarihli depo inşaat işinde ise 1 milyon 592 bin TL seviyesine ulaştığı kaydedildi. 

TRAFO YATIRIMI KİMİN SORUMLULUĞU?

28.01.2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’ne göre, dağıtım sistemine bağlantı ve bağlantı hattı dışındaki tesislerin kurulumu dağıtım şirketinin sorumluluğunda bulunuyor. Buna rağmen trafo kurulumları ve diğer yatırım giderlerinin ASAT tarafından karşılandığı tespit edilirken, yapılan trafoların enerji dağıtım şirketine devredilmediği anlaşıldı. Mevzuata göre trafoların devredilmesi ve maliyetlerin enerji dağıtım şirketinden tahsil edilmesi gerekirken, devri yapılmayan trafoların bakım ve onarımı için her yıl milyonlarca lira harcandığı ortaya çıktı.

TRAFO YÜKÜ SU FATURASINA MI YANSIYOR?

Trafoların işletme sorumluluğu için her yıl yaklaşık 100 milyon TL ödeme yapıldığı, buna parça ve arıza giderlerinin de eklendiği belirtildi. 2025/67367 EKAP numaralı ihale kapsamında FMB Hırdavat Makine Elektrik İnşaat Yedek Parça Taahhüt Tic. Ltd. Şti. ile yapılan sözleşmede 75 milyon 848 bin TL tutarında trafo ve yedek parça alımı gerçekleştirildi. Doğrudan teminle yapılan alımlar, bakım-onarım giderleri ve trafo kurulum bedelleri de hesaplandığında, enerji dağıtım şirketinin karşılaması gereken yıllık yaklaşık 200 milyon TL’lik yükün ASAT üzerinden ödendiği, bunun da Antalya halkına su faturası olarak yansıdığı ortaya çıkıyor.