ASAT projesinde "hayali fatura" krizi

ASAT Genel Müdürlüğü’nün 6 Ekim 2025 tarihinde Serik ilçesine “2 milyar 400 milyon TL’lik dev altyapı yatırımı” yaparak su sorununu “kökten çözdüğü” açıklaması fiyaskoyla sonuçlandı. ASAT’ın Serik’te gerçekleştirdiği iddia edilen altyapı yatırımlarında şantiye alanlarında fiili çalışma görülmediği, buna rağmen milyonlarca liralık faturaların kesildiği ileri sürüldü. Serik Karadayı İçme Suyu Üretim Tesisi ile Oteller Bölgesi İçme Suyu Hattı yapım işlerinde aylarca hiçbir iş makinesi, kamyon ya da işçi hareketi olmamasına rağmen, yüklenici firma tarafından düzenlenen yüksek tutarlı faturaların önemli bir kısmının, “Çantacı Yaman” olarak bilinen Abdurrahman Y.’ye ait firmaya ödendiği öne sürüldü.

SÖZLEŞME 247 MİLYON, HARCAMA 395 MİLYON

Serik Karadayı İçme Suyu Tesisi Yapım İşi, 2024/622173 EKAP numarasıyla ihale edildi. Yaklaşık maliyeti 251 milyon 646 bin 82 TL olarak belirlenen iş, 247 milyon 794 bin 252 TL ile en düşük teklifi veren firma ile sözleşmeye bağlandı. 240 gün süre verilen projede yükleniciye 47 gün süre uzatımı tanındı. İşin tamamlanmasının ardından ortaya çıkan toplam harcama 395 milyon 199 bin TL’ye ulaştı. Yaklaşık maliyet ile ihale bedeli arasındaki fark yalnızca 3 milyon 851 bin TL seviyesinde kaldı. Sözleşme bedeli ile gerçekleşen harcama arasındaki ciddi artış, ihale sürecinin ve sonrasındaki maliyet kalemlerinin sorgulanmasına yol açtı.

OTELLER BÖLGESİ HATTI DA AYNI TABLOYU ÜRETTİ

Serik Oteller Bölgesi İçme Suyu Hattı Yapım İşi ise, 2025/181684 EKAP numarasıyla ihale edildi. Yaklaşık maliyeti 159 milyon 623 bin 426 TL olarak hesaplanan yapım işi, 124 milyon 976 bin 620 TL teklif veren firma ile sözleşmeye bağlandı. 150 gün süre verilen projede 94 gün süre uzatımı yapıldı. Sözleşme bedeli 124 milyon TL olan işin nihai maliyeti 226 milyon 137 bin TL’ye ulaştı. Süre uzatımları ve maliyet artışları, Karadayı ihalesinde yaşanan sürecin bu projede de tekrarlandığını gösterdi.

757 MİLYONLUK İŞTEN 1,3 MİLYARLIK HARCAMA

ASAT’ın Serik’te yürüttüğü büyük yapım işlerinin yaklaşık maliyetleri toplamda 757 milyon 725 bin TL olarak hesaplandı. İhaleler sonrasında verilen en düşük toplam teklif tutarı 667 milyon 122 bin TL seviyesinde kaldı. Buna karşın gerçekleşen toplam harcama 1 milyar 66 milyon 705 bin TL’yi aştı. Bu tabloya rağmen belediyenin kamuoyuna açıkladığı yatırım tutarı 2 milyar 400 milyon TL oldu. Yaklaşık maliyetler, sözleşme bedelleri ve gerçekleşen harcamalar arasındaki farkın hangi iş kalemlerinden kaynaklandığına dair ayrıntılı bir açıklama yapılmadı. Böylece, 1 milyar 300 milyon TL’ye yaklaşan harcamanın hangi projeler için ve hangi gerekçelerle yapıldığı sorusu gündeme geldi.

CEZA VAR TAHSİLAT YOK

Projelerin büyük bölümünün sözleşme süresinde tamamlanmadığı, gecikmeler karşısında yüklenicilere ceza uygulanmadığı, bunun yerine süre uzatımları verildiği görüldü. Teknik şartnamede, işlerin süresinde tamamlanmaması halinde yükleniciye günlük sözleşme bedelinin on binde 6’sı oranında gecikme cezası uygulanması hükme bağlandı. Proje dosyalarında 240 günlük iş süresi için süre uzatımı bulunmasına rağmen, ödeme tablolarında gecikme cezalarına ilişkin herhangi bir tahsilat kalemi yer almazken, 247 milyon TL sözleşme bedeliyle başlayan bir yapım işinin 395 milyon TL harcamaya ulaşması, açıklanması gereken konular arasında yer aldı.

ŞANTİYEDE YÜKLENİCİ YERİNE ASAT ÇALIŞTI

Şantiye tutanakları, malzeme giriş-çıkış belgeleri ve depo kayıtlarına göre yüklenicinin sorumluluğundaki bazı imalatların ASAT personeli ve ASAT’a ait malzemelerle yapıldığı ortaya çıktı. Bedeli yükleniciye ödenmiş bazı iş kalemlerinde idarenin kendi personeli ve kaynakları kullanıldığı tespit edilirken, teknik belgelerde bazı imalat kalemlerinde standart kamu pozları yerine “özel poz” kullanıldığına dair kayıtlar yer aldığı görüldü. Aynı nitelikteki malzemeler farklı pozlar üzerinden çok daha yüksek bedellerle hesaplanırken, keşif özetleri ve mukayeseli tablolar, yaklaşık maliyetin bu yöntemle yukarı çekildiği iddialarını güçlendirdi.

“ÇANTACI YAMAN” SKANDALI

Projeye ilişkin en dikkat çekici başlıklardan biri, altyapı çalışmaları sırasında şantiyede fiili bir faaliyet görülmeden milyonlarca liralık faturaların kesildiği iddiası oldu. Kamuoyunda “Çantacı Yaman” olarak bilinen Abdurrahman Y.’ye ait firmaya yapılan ödemelerin, hangi hizmetler karşılığında gerçekleştirildiği belirtilmedi. Sahada tek bir kamyonun dahi çalışmadığı alanlarda düzenlenen bu faturaların ve ödemelerin, hangi somut işin karşılığı olduğu sorusu, “hizmet olmadan ödeme” ve “hayali fatura” iddialarını güçlendirdi.

OTELLERE KIYAK PROTOKOLLER

Sayıştay Başkanlığı’nın 2023 yılı saha denetimleri sonucunda yayımlanan raporunda, “bulgu 55” başlığı altında ASAT ile bazı otel işletmeleri arasında mevzuata aykırı iş birliği protokolleri imzalandığı tespit edildi. Raporda, değiştirilmesi gereken 300 metrelik içme suyu hattı yerine protokol kapsamında 3 bin 500 metre borunun otel işletmesi tarafından temin edildiği, buna karşılık imalat, işçilik, kazı ve boru döşeme bedellerinin ASAT tarafından karşılandığı kayda geçerken, kullanılmayan bir atık su arıtma tesisinin yıkımı ve çıkan malzemelerin satışının otel işletmesine bırakıldığı belirtildi.  Raporda ayrıca, ASAT ile otel işletmeleri arasında kullanılmayan bir atık su arıtma tesisinin yıkıldığı, çıkan malzemelerin otel işletmesi tarafından satıldığı kayda geçti.

KARADAYI SUYU NİTRATLA YÜKLÜ

2023 yılı Antalya İl Çevre Raporu’na göre Karadayı yeraltı su kaynağında yıllık ortalama nitrat değeri 60,56 mg/L olarak ölçülürken, içme suyu için kabul edilen üst sınır 50 mg/L olarak görüldü. Aynı raporda dönemsel ölçümlerde 90 mg/L’nin üzerine çıkan değerler yer alırken, Karadayı kaynağından sağlanan suyun içme suyu standartlarını aştığı belirlendi. Sağlık otoriteleri, yüksek nitratın özellikle bebekler ve hassas gruplar için ciddi risk oluşturduğunu vurguladı.

Projelerin turizm sezonunda inşaat yasağı dikkate alınmadan planlandığı, sezon sırasında çeşitli gerekçelerle 70 güne varan süre uzatımları verildiği de dosyada yer alan bilgiler arasında bulundu.

LİDER GAZETE YAZDI ASAT ÇATIYI KAPATTI

Lider Gazete’nin 22 Aralık tarihinde “ASAT şantiyesinde ‘operasyon’ telaşı” başlığıyla kamuoyuna duyurduğu haberin ardından Antalya Büyükşehir Belediyesi ASAT Genel Müdürlüğü’nde alarm verildi. Haber sonrası şantiyede dikkat çeken bir hareketlilik yaşanırken, uzun süredir açık olduğu belirtilen tesis çatısının apar topar kapatılması, yaşanan paniğin en somut göstergesi olarak değerlendirildi.

ASAT’ın 110 milyon 932 bin liraya ihale ettiği Muratpaşa YSE İçme Suyu Üretim Tesisi Yapım İşi, ihale sözleşmesine göre 180 gün içinde tamamlanması gereken işin aradan geçen yaklaşık 372 güne rağmen bitirilemediği, buna karşın yüklenici firmaya ödemelerin yapıldığı ortaya çıkmıştı.  Kamu kurumlarının yapım işlerinde ve malzemelerde genellikle kamu araştırmaları sonucu belirlenen standart poz ve fiyatları esas aldığına dikkat çekilirken, ASAT’ın yaklaşık maliyet hesaplamalarında çoğunlukla “özel poz” ve özel fiyatlandırmalar kullandığı belirtildi.

Kirlenme bölgesi içerisinde yer alan içme suyu merkezlerinden sondajla su temin edilmesinin güvenilirliği sorgulanırken, ASAT’ın Meydan, Topçular, Müze önü, Konyaaltı Sahili ve Muratpaşa YSE tesislerinden şebekeye verilen suların durumu hakkında net bir açıklama bekleniyor.