GURBET

Saadet Elevli

26.03.2026 - 21:06

YAYINLANMA

26.03.2026 - 21:06

YAYINLANMA

Yurt dışında yaşayan Türklerin hikâyesi çoğu zaman başarı, cesaret ve yeni bir hayat kurma cümleleriyle anlatılır. Oysa gurbet, dışarıdan bakıldığında bir yolculuk gibi görünse de içeriden yaşandığında daha çok iki kıta arasına gerilmiş ince bir ipte yürümeye benzer. Düşmezsin, ama yere de sağlam basamazsın. İnsan en çok da böyle durumlarda yorulur; çünkü tehlike yoktur, fakat güven de yoktur.

Gurbetin ilk yıllarında insan kendini sürekli tetikte hisseder. Dilini kontrol eder, davranışlarını kontrol eder, ses tonunu bile kontrol eder. Bu hâl, kısa vadede uyum sağlamak için işe yarar; ama uzun vadede zihnin hiç kapanmayan bir alarm sistemi gibi çalışmasına neden olur. Kendi ülkesinde insan fark etmeden rahat nefes alır. Gurbette ise nefes alırsın ama ciğerlerin tam dolmaz. Bunun adı çoğu zaman stres değildir, adı konmamış bir gerginliktir.

Yurt dışında yaşayan birçok Türkün fark etmeden yaşadığı en derin psikolojik durum kimlik bölünmesidir. İnsan tek bir hayat yaşamaz hâle gelir. Evde başka biridir, işte başka, Türkiye’ye gidince başka, bulunduğu ülkede başka biri. Bu rol yapmak değildir; zihnin hayatta kalmak için geliştirdiği bir savunmadır. Fakat yıllar geçtikçe bu savunma bir soruya dönüşür:

***

Ben hangisiyim?

Aidiyet duygusu insan ruhunun görünmeyen omurgasıdır. O omurga zedelendiğinde insan yürüyebilir, çalışabilir, gülebilir ama içten içe dengesini kaybeder. Gurbet tam olarak böyle bir şeydir. Türkiye’ye gittiğinde değişmiş hissedersin, yaşadığın ülkede ise hâlâ yabancısındır. İnsan iki yere de ait hissedemediğinde, zihninin ortasında boş bir oda oluşur. Ve o oda en çok geceleri kendini hatırlatır.

Gurbetin en az konuşulan tarafı yalnızlık değil, anlaşılmamaktır. Yalnızlık bazen kalabalıkla geçer ama anlaşılmamak geçmez. Bir espriyi açıklamak zorunda kalmak, bir duyguyu çeviremeyip içinde tutmak, geçmişini anlatırken kelime bulamamak… Bunlar küçük şeyler gibi görünür ama insanın iç dünyasında birikerek ağırlaşır. Zamanla insan daha az anlatır, daha az paylaşır, daha az tepki verir. Dışarıdan bakıldığında olgunlaşmış gibi görünür; içeride ise sadece yorulmuştur.

***

Yurt dışında yaşayan Türklerin çoğunda görülen bir başka duygu da sürekli güçlü olmak zorunda hissetmektir. Çünkü geri çekilebileceğin bir çocukluk alanı yoktur. Kapısını çalıp hiçbir şey anlatmadan oturabileceğin bir ev yoktur. İnsan böyle durumlarda dayanıklı olur ama bu dayanıklılık çoğu zaman seçilmiş değil, mecbur kalınmış bir dayanıklılıktır. Güçlü görünmek, zayıf olabileceğin bir yer olmadığında öğrenilen bir reflekstir.

Zaman geçtikçe gurbetin en garip etkisi ortaya çıkar: insan hem değişir hem de değiştiğini kimseye anlatamaz. Türkiye’deki tanıdıkların seni eskisi gibi sanır, bulunduğun yerdekiler seni hiç eskisi gibi bilmez. Böylece insanın geçmişiyle bugünü arasında görünmeyen bir mesafe oluşur. Bu mesafe büyüdükçe insan şunu fark eder: Özlediği şey sadece memleket değildir, memleketteki hâlidir.

***

Psikolojik olarak gurbetin en ağır tarafı, kesin bir acı vermemesi ama hiç bitmeyen bir eksiklik hissi bırakmasıdır. Büyük bir kırılma yaşamazsın, fakat küçük kopuşlar birikir. Bir bayramda, bir telefon konuşmasında, bir hastalıkta, bir düğünde… İnsan fark etmeden içinden bir parça daha uzaklaşır. Bu yüzden gurbet, insanı bir anda değiştirmez. Her gün çok az değiştirir. Ve en zor olan da budur; çünkü ne zaman başladığını da ne zaman bittiğini de anlayamazsın.

SON SÖZ

Sonunda birçok gurbetçi aynı cümleyi kuracak noktaya gelir, ama çoğu bunu yüksek sesle söylemez: Ben başka bir ülkede yaşamıyorum. Ben iki hayatın arasında yaşıyorum. Ve insanın en çok yorulduğu yer, ne oralı ne de buralı olamamak, hep arada kalmaktır.

BİR CEVAP YAZ

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yorumlar (0 Yorum)

GURBET

Saadet Elevli

BİR CEVAP YAZ

Diğer Yazıları

SAHTE BENLİK: KENDİ HAYATINDA MİSAFİR OLMAK

YALNIZLIK (2)

YALNIZLIK

GERÇEK SEVGİ

SESSİZ BOŞANMA (2)

SESSİZ BOŞANMA

İLİŞKİLERDE DUYGUSAL İHMAL

YARDIM İSTEMEK

FAZLALIKLARDAN ARINMA SANATI

AŞKIN HUZURSUZ HALİ

İLİŞKİDE YALNIZLIK (2)

İLİŞKİDE YALNIZLIK

KOPUK OLANA BAĞLANMAK

HUZUR’UN HUZURSUZLUĞU

BOŞ YUVA SENDROMU: KUŞ YUVADAN UÇUNCA (2)

BOŞ YUVA SENDROMU: KUŞ YUVADAN UÇUNCA...

GRİ BOŞANMA (2)

GRİ BOŞANMA

DUYGUSAL DENGESİZLİK (2)

DUYGUSAL DENGESİZLİK

UTANGAÇLIĞIN TETİKLEYİCİ ETKİSİ

ÇEKİNGEN KİŞİLİK BOZUKLUĞU

DEPRESYONUN SESSİZ ÇIĞLIĞI

UNİPOLAR DEPRESYON

BİPOLAR FIRTINASI SESSİZ ÇÖKÜŞ

DUYGUDURUM BOZUKLUĞU

ANTİSOSYAL KİŞİLİK BOZUKLUĞU (2)

ANTİSOSYAL KİŞİLİK BOZUKLUĞU

İYİLEŞMEK KOLAY DEĞİL

PSİKOTERAPİ NEDİR?

HANGİ RENK NE HİSSETTİRİR?

RENKLER VE İNSAN PSİKOLOJİSİ (2)

RENKLER VE İNSAN PSİKOLOJİSİ

DİSPARONİYE SESSİZ KALMAYIN

ACIYI PAYLAŞMAK KORKUYU AZALTIR

BİR YAKININ VEFATINI ÇOCUĞA ANLATMAK

BEDEN ALGISI BOZUKLUĞU (2)

BEDEN ALGISI BOZUKLUĞU

OBSESİF KOMPULSİF KİŞİLİK BOZUKLUĞU (2)

OBSESİF KOMPULSİF KİŞİLİK BOZUKLUĞU

OKULA UYUM SÜRECİ (2)

OKULA UYUM SÜRECİ

POZİTİF DİSİPLİN(2)

POZİTİF DİSİPLİN(1)

ÇOCUKLARDA KARŞI GELME BOZUKLUĞU (2)

ÇOCUKLARDA KARŞI GELME BOZUKLUĞU

HER ÇOCUK KENDİ HİKÂYESİNİ YAZAR

SINAV KAYGISI NEDEN OLUŞUR?

SINAV KAYGISININ ‘GİZLİ’ BELİRTİLERİ

YAS SÜRECİ (2)

YAS SÜRECİ

FOBİLERLE YÜZLEŞMEK

ÖZGÜL FOBİLER(2)

ÖZGÜL FOBİLER

‘TEMBEL’ DEĞİLSİN HASTA OLABİLİRSİN! (2)

‘TEMBEL’ DEĞİLSİN HASTA OLABİLİRSİN!

BİPOLAR BOZUKLUK (2)

BİPOLAR BOZUKLUK

OBEZİTE (2)

OBEZİTE

PANİK BOZUKLUK (2)

PANİK BOZUKLUK

TOPLUMUN SESSİZ TRAJEDİSİ (2)

TOPLUMUN SESSİZ TRAJEDİSİ

EMDR TERAPİSİ (2)

EMDR TERAPİSİ

İŞ YERİNDE MOBBİNG: GÖRÜNMEYEN TEHDİT

KORKUNUN GİZLİ YÜZÜ: ANKSİYETE

MAVİ ORKİDE (2)

MAVİ ORKİDE

RÜYALARIN ŞİFRESİ (2)

RÜYALARIN ŞİFRESİ

ÇOCUKLARDA TIRNAK YEME DAVRANIŞLARI

ÇOCUĞUNUZUN GİZLİ SİNYALLERİ

KLOSTROFOBİ: KAPALI ALAN FOBİSİ

BULİMİA NEVROZA