İLAHİ KUDRETİ HATIRLATANLAR

Kumsal Şimşek

11.09.2025 - 21:10

YAYINLANMA

11.09.2025 - 21:10

YAYINLANMA

İnsanoğlu değil midir ki var olduğu günden itibaren oturduğu mekânı ve kullandığı her şeyi estetik anlamda güzelleştiren. Dokunduğu her şeye bir karakter ve ruh katan. Özellikle tarihi yapılar üzerinde gördüğümüz sanatsal ifadeler ve estetik detaylar, o mekânlara karakter katarak onları unutulmaz kılar değil mi?

***

Kendinizi huzur ve sükûnete bırakarak tarihi bir yolculuğun içerisinde bulabileceğiniz o eşsiz mekânlardan biri ile yine sizlerleyim. Denizli’nin Baklan İlçesinde ki Boğaziçi Camisi bana göre dönemin ince ruhunun estetik dışavurumunu görebileceğiniz muhteşem bir yapı. Bildiğiniz, gördüğünüz camilerden oldukça farklı, Osmanlı Dönemi’nden kalan bu şirin camiyi diğerlerinden farklı kılan ise, rengarenk kalem işi süslemeleri. Kapıdan girdiğinizde kendinizi adeta bir sanat müzesine girmiş gibi hissediyorsunuz. Caminin duvarlarını; her biri farklı manalar içeren resim, minyatür ve motifler süslüyor. 1767 yılında yapıldığı tahmin edilen camiye, ahşap geometrik şekillerle bezeli bir kapıdan giriliyor. Adeta insanı büyüleyen, içini huzurla dolduran ve hatta zihinsel olarak yenilenmeyi sağlayan müthiş bir atmosfer inanın bana. Anadolu Selçuklu dönemi mimarisi ve süsleme sanatının izlerini taşıyan cami çeşitli ve renkli tasvirlerle süslenmiş tabandan tavana kadar panolarla ayrılan duvarları çiçekli bahçeleri andırıyor. Bu süslemeler arasında özelikle vazolardan çıkan çiçekler, hayat ağaçları, cami tasvirleri ve çeşitli sembolik motifler bulunuyor.

***

Konumuz olan bu tasvirlerden en çarpıcı olanı ise caminin sol duvarındaki üç ayrı panoda bulunun cennet, cehennem ve mizan terazisi betimlemeleri. Detaylandırmak gerekirse, yan yana üç panodan soldakinde; güneş, ay, makas ve bir çelenk ile mizan terazisi, ortadaki panoda; alevlerin fışkırdığı yedi katlı cehennem, kaynayan katran kazanı ve zehirli zakkum ağacı sağdaki panoda ise; en tepede tuba ağacı ve sancağı ile sekiz kapılı cennet çizimleri görülüyor. Bu betimlemelerden adaleti simgeleyen Mizan terazisi kıyamet günü, günah ve sevapların tartılacağına işaret ediyor olmalıdır. Cehennem tasvirinde de belirtildiği üzere üst üste yedi basamak/ kat bulunuyor bu da her kat bir üst kattan daha sıcak olacak şekilde yedi işkence derecesini betimliyor. Kazan tasviri ise insanoğlunun çekeceği azabı sembolize ediyor. Zehirli zakkum ağacı ise etkisinin kurutma ya da kaynatmayla kaybolmadığı bir ağaç olduğundan dolayı kanımca burada cehennemdeki günahkârların yiyeceği olarak tasvir edilmiştir. Cennet tasvirini değerlendirecek olursak, bilindiği üzere cennetin sekiz kapısı vardır ve kapılardan her biri namaz, sadaka, oruç, cihad, tövbe, sabır, itaat ve rahmet gibi İslam'ın temel yapı taşlarını sembolize eder. En üstte ise Tuba Ağacı betimlenmiştir. Tuba ya da Cennet Ağacı, kökleri gökte dalları yerde olan, meyvesinin hiç tükenmediği cennette var olduğuna inanılan, ender güzellikteki bir ağaçtır. Cennetin sağında İslam sancağı solunda ise ay ve güneşi sembolize eden asa kullanılmıştır.

Click and drag to move

***

Tarihin sayfalarını geriye çevirerek Türk süsleme sanatının mazisine göz atacak olursak, temelleri Orta Asya’ya dayanmakta olup, Türklerin tarih sahnesine çıktıkları ilk devirden günümüze kadar geçen zaman diliminde toplumdaki değişik inançların ve düşüncelerin etkisiyle farklı konuları içeren süsleme unsurlarını üretmişlerdir. Bildiğiniz üzere her hafta bu süsleme unsurlarının anlamlarını ve Türk kültüründeki yerini kısaca tanıtmaya çalışıyorum. Boğaziçi Camisi de tasvirleriyle birlikte emin olun ister istemez insana kâinattaki düzeni, intizamı ve bunun gerisindeki ilahi kudreti hatırlatıyor.

BİR CEVAP YAZ

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yorumlar (0 Yorum)

İLAHİ KUDRETİ HATIRLATANLAR

Kumsal Şimşek

BİR CEVAP YAZ

Diğer Yazıları

GÖNÜL GÖZÜYLE HAK DİLİYLE…

ŞAİR VE ÖLÜM (2)

ŞAİR VE ÖLÜM (1)

DÖRT SAYISININ MİSTİK YOLCULUĞU

MEZAR TAŞLARINDA ÜÇ SAYISININ ŞİFRESİ

TÜRK KÜLTÜRÜNDE TAMGALAR

KAYBOLAN DEĞERLER

ON İKİ HAYVANLI TÜRK TAKVİMİ- AT

OLMAYAN TARİH BİLİNCİMİZ!

ANTALYA’DA KAYA ÇİZİMLERİ

MEZAR TAŞLARINDA ‘KANDİL’ MOTİFLERİ

TÜRKLERDE HÜKÜMDARLIĞIN SEMBOLÜ

BEŞİK EŞİK KEŞİK

MEZARLARDAKİ ‘EL’ SEMBOLLERİ

YOK OLAN DEĞERLERİMİZ

YUNUS DER Kİ…

KAZ AYAĞI TAMGA

SARIKIZ’IN KAZLARI

BAĞIMSIZLIĞIN SİMGESİ

YANAN AĞAÇLAR YANAN RUHLAR

CENNET DAMGASI

TÜRK KAYA ÇİZİMLERİ

OBADAN YATIRA

GEÇMİŞTEN BUGÜNE KURBAN BAYRAMI

DAĞLARIN İZİNDE-OBOO

ÖTENİN KAPISINDAKİ ESTETİK

SEKİZ KÖŞELİ YILDIZ

TÜRK MİTOLOJİSİ VE MEZAR TAŞLARI

TOPRAĞI BOL OLSUN

GÜL MOTİFİ

KUŞ SEMBOLİZMİ

SELÇUKLU YAPILARINI SÜSLEYEN VARLIKLAR

MEZAR TAŞLARINDA UZUN SAÇLARIN SIRRI

MEZAR TAŞLARINDA HURMA TASVİRLERİ

TAŞLARIN DİLİYLE GEÇMİŞİN SIRLARI

MEZAR TAŞLARINDA ‘İBRİK’ TASVİRLERİ

12 HAYVANLI TÜRK TAKVİMİ - YILAN YILI

TÜRK KÜLTÜRÜNÜN SESSİZ TANIKLARI

ÇAVULDUR BOYU DAMGASI

MEZAR TAŞLARINDA ‘GÜNEŞ’ MOTİFLERİ

HER ŞEY SUSAR TAŞLAR KONUŞUR

MEZAR TAŞLARINDA MERDİVEN MOTİFLERİ

MEZARA TAHTA DİKME GELENEĞİ

KAZ AYAĞI TAMGASI

TARAK TAMGA

ZAFERİN, HÂKİMİYETİN VE KUDRETİN TEMSİLCİSİ

AĞIT VE SIĞIT ÜZERİNE NOTLAR

Mezara ters ayna bırakma geleneği

Aşkını tarihe kazımak

ESKİ TÜRKLERDE SAÇ KAVRAMI

TÜRKLERDE ÖLÜM OLGUSU

Son Yolculuk: Barktan türbeye

DİLEK AĞACI VE TEMSİLİ BEŞİK

GÜNEŞ VE AY SEMBOLİZMİ

TÜRK KÜLTÜRÜNDE ‘ÜÇ’ SAYISININ ÖNEMİ

KURT KAPANI MOTİFİ

AT TASVİRLİ MEZAR TAŞLARIMIZ

ANTALYA’NIN BAŞKURT’U

PABUÇU DAMA ATILANIN HİKÂYESİ

HER MEZAR TAŞININ ALTINDA TARİH YATAR

SAHİPSİZ MİRASA DAİR NOTLAR

KUDRETİN, HAKİMİYETİN VE ZAFERİN TEMSİLCİSİ

HIDIRELLEZ-YENİDEN DOĞUŞ

CAMİ TASVİRLİ MEZAR TAŞLARIMIZ

KROMLEKLİ YAPILARA ANTALYA’DAN BİR ÖRNEK

ATALARIMIZIN İMZALARI

ÖLÜM SANAT VE KADIN

ANTALYA’DA BİR BAŞKURT

TÜRK KADINI

TAĞRAĞ’DAN TUĞRA’YA

UMAY İNANIŞININ ANTALYA’DAKİ İZLERİ

MEZAR TAŞLARINDA BUĞDAY/BAŞAK MOTİFİ

KAYI BOYU DAMGASININ ANTALYA’DAKİ İZLERİ

AŞKINI TARİHE KAZIMAK

LALE MOTİFİNİN MEZAR TAŞLARINA YANSIMASI

12 HAYVANLI TÜRK TAKVİMİ- EJDER YILI