YUNUS DER Kİ…

Kumsal Şimşek

17.09.2025 - 21:06

YAYINLANMA

17.09.2025 - 21:06

YAYINLANMA

“Ölümden ne korkarsın korkma ebedî varsın. Çünkim işe yararsın bu söz fâsid da’vîdür.” diyen Yunus, açıkça ölümden korkulmaması gerektiğini ifade eder. Türk dilinin ölümsüz şairlerinden Yunus Emre, yaşamı çok iyi anlayan, bu anlayış ışığında ölüm gerçeğini, var oluşunun iliklerinde hissederek en etkili şekilde ifade eden bir söz ustasıdır.

***

Soğuk ve benimsenmesi zor olan ölüm, Türk dilinin büyük ustası Yunus Emre’nin diliyle belki de en güzel ifade biçimlerine kavuşmuş ve kendisini ölümsüzlüğe götüren temaların başında gelmiştir. Öyle ki ölüm, hem insanın fâni oluşunu gözler önüne seren en önemli belge, hem de Allah’a kavuşmayı sağlayan nurlarla kaplı bir merdivendir. Yunus Emre, fâni âlemin tek gerçeği olan ölümü, daha çok olumlu taraflarıyla ele alır, ölüm ve ölümle ilgili kavramlar için çeşitli ifadeler kullanır.

***

Bu ifadeler gösterişten uzak, bir o kadar da etkileyici ve felsefi anlamda düşündürücüdür. O, ‘Azrail pençesi’ olarak ifade ettiği ölümü, ‘ecel ökçesi’ olarak görür, ‘yakasız gömlek’ giydirilerek ‘ağaçtan at’a bindirilen insanın fâni dünya yolculuğu, bir toprak yığınının başına dikilen ‘hece taşı’ ile son bulur. Her adımda ölümü anlatırken dili maharetli bir şekilde kullanarak âdeta ölüm algısını güzelleştirir.

Ölüme dair kullandığı ifadeler/tabirler, onun Türkçeye olan üstün hâkimiyetinin de en güzel ispatıdır. İki cihanda saadete erişmenin yolunun fâni olan her şeyden vazgeçip Allah aşkına ulaşmakla olacağını anlatır. Maddi ölüme pek değer vermeyen şair, bunu düşünmenin fâsid işi olduğunu söyler. Onun görüşünde hayat ebedîdir.

***

İstediği şey, korku ve ölümün ötesinde bir şeydir: Ölümsüzlük. Dünyanın varlığı sürdükçe insanlarla beraber olmak. Allah aşkıyla dolup taşan Yunus, insanı da Yaradan’dan ötürü sever. “Bu dünyanın gelip geçici bir mekân, asıl hedefe ulaşmak için aşılması gereken bir menzil, bir konaklama yeri olduğunu; asıl ve ebedî hayatın ahiret âleminde yaşanılacağını, bundan ötürü de gönül denilen o ilahî cevherin dostluk, sevgi ve muhabbet erdemleriyle parlatılmasını ister.

***

Türk kültüründe de ölüm bir yolculuk, bir gidiş, göçtür. Ölümün bir son olmayıp gidilecek yerde de hayatın devam ettiği inancı hâkimdir. Ölümle her şeyin bitmediğine, ölümle yok olunmayıp fâni dünyadan ebedî dünyaya geçildiğine inanılmıştır. Bu nedenle de Yunus Emre’nin şiirlerinde ölüm anlatılırken doğrudan ölmek sözcüğünün yerine gitmek, varmak, göçmek, geçmek, ahirete sefer etmek gibi ifadeler kullanılmıştır.

***

Yunus Emre’nin mezarının nerede olduğu konusuna gelindiğinde; Türkiye’de Yunus Emre’ye ait olduğuna inanılan 13 mezar yeri mevcuttur. Bunlardan biri Manisa’nın Kula İlçesinde Emre Köyündedir. Hacı Bektaş-ı Veli'nin halefi ve kendisinin hocası olan Taptuk Emre’nin türbe kapısının hemen girişinde yattığına inanılmaktadır.

***

Köy halkı Yunus Emre’nin köyde şu an var olmayan Tapduk Emre dergâhına köy yakınlarındaki Yılancık isimli bir dağdan odun kesip geldiğine, bu yüzden mezarında balta simgesinin bulunduğuna inanılmaktadır. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın deyimiyle “O, hüviyeti kolayca nüfus kâğıdına sığmayanlardandır” İnsan aklını zorlayan bir yolculuğun son noktasıdır.

BİR CEVAP YAZ

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yorumlar (0 Yorum)

YUNUS DER Kİ…

Kumsal Şimşek

BİR CEVAP YAZ

Diğer Yazıları

GÖNÜL GÖZÜYLE HAK DİLİYLE…

ŞAİR VE ÖLÜM (2)

ŞAİR VE ÖLÜM (1)

DÖRT SAYISININ MİSTİK YOLCULUĞU

MEZAR TAŞLARINDA ÜÇ SAYISININ ŞİFRESİ

TÜRK KÜLTÜRÜNDE TAMGALAR

KAYBOLAN DEĞERLER

ON İKİ HAYVANLI TÜRK TAKVİMİ- AT

OLMAYAN TARİH BİLİNCİMİZ!

ANTALYA’DA KAYA ÇİZİMLERİ

MEZAR TAŞLARINDA ‘KANDİL’ MOTİFLERİ

TÜRKLERDE HÜKÜMDARLIĞIN SEMBOLÜ

BEŞİK EŞİK KEŞİK

MEZARLARDAKİ ‘EL’ SEMBOLLERİ

YOK OLAN DEĞERLERİMİZ

İLAHİ KUDRETİ HATIRLATANLAR

KAZ AYAĞI TAMGA

SARIKIZ’IN KAZLARI

BAĞIMSIZLIĞIN SİMGESİ

YANAN AĞAÇLAR YANAN RUHLAR

CENNET DAMGASI

TÜRK KAYA ÇİZİMLERİ

OBADAN YATIRA

GEÇMİŞTEN BUGÜNE KURBAN BAYRAMI

DAĞLARIN İZİNDE-OBOO

ÖTENİN KAPISINDAKİ ESTETİK

SEKİZ KÖŞELİ YILDIZ

TÜRK MİTOLOJİSİ VE MEZAR TAŞLARI

TOPRAĞI BOL OLSUN

GÜL MOTİFİ

KUŞ SEMBOLİZMİ

SELÇUKLU YAPILARINI SÜSLEYEN VARLIKLAR

MEZAR TAŞLARINDA UZUN SAÇLARIN SIRRI

MEZAR TAŞLARINDA HURMA TASVİRLERİ

TAŞLARIN DİLİYLE GEÇMİŞİN SIRLARI

MEZAR TAŞLARINDA ‘İBRİK’ TASVİRLERİ

12 HAYVANLI TÜRK TAKVİMİ - YILAN YILI

TÜRK KÜLTÜRÜNÜN SESSİZ TANIKLARI

ÇAVULDUR BOYU DAMGASI

MEZAR TAŞLARINDA ‘GÜNEŞ’ MOTİFLERİ

HER ŞEY SUSAR TAŞLAR KONUŞUR

MEZAR TAŞLARINDA MERDİVEN MOTİFLERİ

MEZARA TAHTA DİKME GELENEĞİ

KAZ AYAĞI TAMGASI

TARAK TAMGA

ZAFERİN, HÂKİMİYETİN VE KUDRETİN TEMSİLCİSİ

AĞIT VE SIĞIT ÜZERİNE NOTLAR

Mezara ters ayna bırakma geleneği

Aşkını tarihe kazımak

ESKİ TÜRKLERDE SAÇ KAVRAMI

TÜRKLERDE ÖLÜM OLGUSU

Son Yolculuk: Barktan türbeye

DİLEK AĞACI VE TEMSİLİ BEŞİK

GÜNEŞ VE AY SEMBOLİZMİ

TÜRK KÜLTÜRÜNDE ‘ÜÇ’ SAYISININ ÖNEMİ

KURT KAPANI MOTİFİ

AT TASVİRLİ MEZAR TAŞLARIMIZ

ANTALYA’NIN BAŞKURT’U

PABUÇU DAMA ATILANIN HİKÂYESİ

HER MEZAR TAŞININ ALTINDA TARİH YATAR

SAHİPSİZ MİRASA DAİR NOTLAR

KUDRETİN, HAKİMİYETİN VE ZAFERİN TEMSİLCİSİ

HIDIRELLEZ-YENİDEN DOĞUŞ

CAMİ TASVİRLİ MEZAR TAŞLARIMIZ

KROMLEKLİ YAPILARA ANTALYA’DAN BİR ÖRNEK

ATALARIMIZIN İMZALARI

ÖLÜM SANAT VE KADIN

ANTALYA’DA BİR BAŞKURT

TÜRK KADINI

TAĞRAĞ’DAN TUĞRA’YA

UMAY İNANIŞININ ANTALYA’DAKİ İZLERİ

MEZAR TAŞLARINDA BUĞDAY/BAŞAK MOTİFİ

KAYI BOYU DAMGASININ ANTALYA’DAKİ İZLERİ

AŞKINI TARİHE KAZIMAK

LALE MOTİFİNİN MEZAR TAŞLARINA YANSIMASI

12 HAYVANLI TÜRK TAKVİMİ- EJDER YILI